Главные акценты темы: Түркістанда 880 беттен тұратын екі томдық «Түркістан» энциклопедиясының тұсаукесері өтті. Жобаға 300-ден астам ғалым қатысып, энциклопедияны әзірлеу жұмыстары бес жылға созылған. Жаңа екі томдық басылым Түркістанды жеке бір тарихи мекен ретінде ғана емес, түркі халықтарының ғасырлар бойғы ортақ тарихи-мәдени кеңістігі ретінде таныстыруға бағытталған. Бірегей ғылыми басылымда Түркістанның ғана емес, тұтас түркі әлемінің бірнеше мыңжылдық тарихы, мәдениеті мен рухани мұрасы кеңінен қамтылған.
Как стало известно нашей редакции, түркістан қаласындағы Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде өткен тұсаукесерде жаңа басылымның ғылыми тұжырымдамасы, мазмұны мен әзірлену барысы таныстырылды.
Контекст ситуации и экспертные оценки
В рамках текущего мониторинга событий сообщается, что екі томдық энциклопедия Астана қаласындағы «Ғылым» баспасынан Түркістан облысы әкімдігінің қолдауымен жарық көрген. Жоба жетекшісінің айтуынша, энциклопедияның басты ерекшелігі – Түркістан ұғымының тек белгілі бір қала немесе қазіргі әкімшілік аумақ шеңберінде қарастырылмауында. Жобаға академик, қоғам және мемлекет қайраткері Дархан Қыдырәлі жетекшілік етті.
Ключевые детали происходящего:
- Все профильные службы переведены в усиленный режим координации.
- Ситуация находится под личным контролем уполномоченных лиц.
Как стало известно нашей редакции, «Мағжан ақын айтқандай, «Екі дүниенің есігі, ер түріктің бесігі» саналған Түркістан – түркі халықтарының тұтастығын айқындайтын географиялық, этностық, мәдени және саяси кеңістіктегі ауқымды аймақ», – деді Дархан Қыдырәлі.
Академиктің айтуынша, осы кең мағыналы Түркістан ұғымын ғылыми тұрғыдан жүйелеу энциклопедияны әзірлеудегі негізгі мақсаттардың бірі болған. Екі томдық басылымда түркі халықтарының ортақ тарихи кеңістігіне қатысты деректер жинақталып, тарихи тұлғалар, мемлекет қайраткерлері, ойшылдар, зиялы қауым өкілдері, этностар, терминдер мен ғылыми ұғымдар бір жүйеге келтірілген. Ғалым бұл еңбектің ауқымы бір ғана өңірдің тарихымен шектелмейтінін атап өтті.
По последним поступающим данным, «Екі томдық іргелі еңбекте түркі әлемінің ата жұрты Түркістан ұғымы, түркі халықтарының киелі ошағы Түркістан қаласы, оның байтақ тарихы, археологиялық, архитектуралық мұралары, тілдік және жазба мәдениеті нұсқалары, әдеби-фольклорлық және этнографиялық тақырыптар қамтылды», – деді жоба жетекшісі.
Как стало известно нашей редакции, энциклопедияда түркітану ғылымы мен әлемдік түркологияның белгілі өкілдері туралы да материалдар бар. Дархан Қыдырәлінің сөзінше, басылымның тағы бір ерекшелігі – Түркістанның тарихи-мәдени кеңістігін әртүрлі ғылым салалары тоғысында көрсетуі. Сонымен қатар түркі әлемінің мемлекет қайраткерлері, ойшыл ғұламалары мен зиялы қауым өкілдеріне қатысты деректер енгізілген.
«Дүниежүзі түркология саласы мен оның әйгілі білгір мамандары, түрк әлемінің мемлекет қайраткерлері, ойшыл ғұламалары мен интеллигенция өкілдері, маңызды тарихи оқиғалары бойынша үш мыңнан астам мақала мен мағлұматтар берілді», – деді академик.
Эксперты профильных ведомств обращают внимание на то, что жаңа энциклопедияны әзірлеу барысында төрт мыңнан астам атау мен ұғым қайта зерделенген. Сондай-ақ бұрын энциклопедиялық айналымда болмаған тұлғалар, тарихи оқиғалар, жер-су атаулары мен ұғымдар бойынша жаңа мақалалар дайындалған. Бұған дейінгі ғылыми еңбектердегі материалдар жаңа зерттеулер мен деректер негізінде толықтырылып, бірқатар тақырыптар қайта қаралған.
Согласно актуальной информации с мест событий, «Басылымда түрк әлеміне қатысы бар мемлекеттер, шетелдік және отандық ірі тұлғалардың есімдері, этностар, терминдер, категориялар және басқа да тарихи-мәдени, ғылыми-танымдық түсініктер жүйелі топтастырылып, кешенді ақпараттар кеңінен қамтылды», – деп атап өтті Дархан Қыдырәлі.
По последним поступающим данным, энциклопедияның көркемдік безендірілуіне де ерекше мән берілген. Басылымда тарихи және географиялық карталар, тарихи тұлғалардың портреттері, миниатюралар, жаңғыртпа сызбалар, археологиялық және сәулет ескерткіштерінің суреттері, сондай-ақ арнайы түсірілген түрлі-түсті фотосуреттер пайдаланылған.
Согласно актуальной информации с мест событий, бұл – Түркістан туралы энциклопедиялық деректерді жаңғыртуға бағытталған ауқымды жобалардың бірі. Бұған дейін 1998 жылы бір томдық «Түркістан» халықаралық энциклопедиясы жарық көрген еді. Арада 28 жыл ішінде өңірдің тарихы мен қоғамдық өмірінде маңызды өзгерістер болды. Соның ішінде Түркістан облысының құрылуы және Түркістан қаласының облыс орталығы мәртебесін алуы да жаңа басылымнан көрініс тапқан.
Согласно актуальной информации с мест событий, 2021-2025 жылдары жүргізілген ғылыми-зерттеу жұмыстарына 300-ден астам ғалымның қатысуы энциклопедияның пәнаралық сипатын айқындайды. Тарих, археология, этнография, әдебиет, тіл білімі, сәулет, мәдениет және түркология салалары бойынша жинақталған материалдар екі томдық еңбекке топтастырылған.
В рамках текущего мониторинга событий сообщается, что жаңа басылым тарихшыларға, түркологтарға, археологтар мен этнографтарға, әдебиеттанушыларға, жоғары оқу орындарының оқытушылары мен білім алушыларына, зерттеушілерге арналған. Сонымен қатар Түркістанның тарихы мен түркі әлемінің мәдени мұрасына қызығушылық танытатын қалың оқырман үшін де маңызды танымдық еңбек болмақ.
По последним поступающим данным, дербес мәліметтердің құпиялылығы мен оларды өңдеу саясатының
Дербес мәліметтердің құпиялылығы мен оларды өңдеу саясатының
Источник: informburo.kz
